Yükseklik (Yençok) nedir?
Yükseklik kuralı, binanın kot noktasından en çok ne kadar yükselebileceğini söyler. Plan notlarında metre cinsinden (örneğin 15,50 m) ya da kat adedi olarak yazılabilir. Kot noktası değiştiğinde aynı kural farklı bir binaya izin verir.
Metre mi, kat mı?
Plan notu yüksekliği iki biçimde verebilir: metre cinsinden bir üst sınır (Yençok ya da Hmax) ya da bir kat adedi. Bazı planlarda ikisi birden yazar.
İkisi birden yazdığında bağlayıcı olan, sonucu önce durduran kuraldır: kat adedi uygun olsa bile metre sınırı aşılıyorsa bina o hâliyle yapılamaz. Kat adedinin nasıl belirlendiğini ayrı yazıda anlattık.
Kot noktası neyi değiştirir?
Yükseklik, binanın kot aldığı noktadan itibaren ölçülür. Eğimli parselde kot noktasının nereden alındığı, binanın kaç kat çıkabileceğini doğrudan değiştirir.
Kot verilmesinin esasları yönetmelikte ayrı bir başlıktır: parsel yoldan ya da tabii zeminden kotlandırılır ve hangisinin uygulandığı parselin yola göre konumuna bağlıdır. Bu yüzden yükseklik değerini parselin yol kotundan ve geometrisinden ayrı okumak yanıltıcıdır. Raporda yükseklik satırının yanında hangi plan notundan geldiği ve hangi kot kabulüne dayandığı yazılıdır.
Çatı ve son kat
Çatı biçimi, son kat teşkili ve asansör kulesi gibi çıkıntıların yüksekliğe nasıl katıldığı yönetmelik ve plan notunun tanımına bağlıdır.
Bu tanım planlar arasında değişebildiği için her parselde kaynağından okunur; genel bir kabulle hesaplanmaz.
Emsalle ilişkisi
Yükseklik toplam inşaat alanına doğrudan sınır koymaz — onu emsal yapar. Ama yükseklik sınırı, emsalin verdiği alanın kaç katta toplanabileceğini sınırladığı için pratikte emsalin tamamının kullanılmasını engelleyebilir.
Parselde emsal sonuna kadar kullanılamıyorsa bunun nedeni çoğu zaman yükseklik ya da çekme mesafeleridir.
BU YAZIDAKİ KAYNAKLAR
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 4 · Tanımlar · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 10 · Binalara kot verilmesine ilişkin esaslar · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
YAPILAŞMA KURALLARI · DEVAMI
- Emsal (KAKS) nedir? Emsal (KAKS), parselde toplam ne kadar inşaat yapılabileceğini belirleyen kat sayısıdır. Parsel alanıyla çarpılır ve kat adedine değil toplam hacme sınır koyar. Örneğin 1.250 m² parselde emsal 2,07 ise yaklaşık 2.587 m² eder.
- Emsal harici alanlar nelerdir? Emsal harici alanlar, toplam inşaat alanı hesabına katılmayan hacimlerdir. Sığınak, belirli ölçüdeki otopark ve teknik hacimler bu kapsamda sayılabilir. Kapsamın sınırı yönetmeliğin ve plan notunun kendi tanımına bağlıdır.
- TAKS nedir, nasıl hesaplanır? TAKS (taban alanı katsayısı), zeminde en çok ne kadar alanın üstünün kapatılabileceğini belirleyen orandır. Çekme mesafeleri bu üst sınırı fiilen küçültebilir. Örneğin 1.250 m² parselde TAKS 0,40 ise bina tabanı en çok 500 m² olabilir.
- Kat adedi nasıl belirlenir? Kat adedi, parselde kaç katlı bina yapılabileceğini söyleyen kuraldır. Plan notunda doğrudan kat sayısı olarak ya da bina yüksekliği üzerinden tanımlanabilir. Emsalle aynı şey değildir: emsal toplam inşaat alanını, kat adedi katların sayısını sınırlar.